ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Υπό την οπτική του υποψιασμένου τηλεθεατή.

               Η δύναμη της τηλεοπτικής εικόνας είναι τεράστια, καθομολογούμενη κι ασφαλώς δεν είναι Ελληνικό φαινόμενο.

               Δεκαετίες τώρα οι ασχολούμενοι με τη χειραγώγηση των μαζών σε ολόκληρο το κόσμο μελετούν και σχεδιάζουν τη αποδοτικότερη χρησιμοποίησή της.

               Η τηλεόραση ως μέσο επιβολής ιδεών κι αλλοτρίωσης της κοινωνίας από εξωθεσμικά κέντρα εξουσίας είναι ένα πανθομολογούμενο γεγονός.

               Τα υπόλοιπα μέσα μαζικής επικοινωνίας, δηλαδή τα ραδιόφωνα και τα έντυπα μέσα, που συνήθως ανήκουν στους ίδιους ιδιοκτήτες, αναμεταδίδοντας τα τηλεοπτικά ανοσιουργήματα επιβεβαιώνουν τη διαστρεβλωμένη εικόνα, με τελικό αποτέλεσμα την απόλυτη επιβολή των επιθυμιών της οικονομικής ολιγαρχίας που εξουσιάζει τα πάντα, υπνώνοντας τους πολίτες και μειώνοντας τις όποιες αντιστάσεις τους.

               Την τελευταία δεκαετία βιώνουμε στην Ελλάδα μια ζοφερή πραγματικότητα.

Η ιδιωτική κυρίως τηλεόραση επιβάλει απόψεις και διαβρώνει τον κοινωνικό ιστό μέχρι του σημείου να «επιβάλει» κυβερνήσεις, να «εξαφανίζει» πρόσωπα από το πολιτικό προσκήνιο και να δικαιολογεί, όποτε χρειάζεται, τα αδικαιολόγητα.

               Αυτά βέβαια δεν συμβαίνουν ερήμην των πολιτών.

Οι πολίτες έχουμε τη τεράστια ευθύνη της δικής μας αδυναμίας να ξεχωρίσουμε το αληθές από το πλαστό κι αυτό είναι θέμα κριτικής ικανότητας, δηλαδή θέμα Παιδείας.

               Στις επόμενες σελίδες θα επιχειρηθεί, μια καταγραφή γεγονότων και καταστάσεων οι οποίες θα καταδείξουν ότι σήμερα η δημοκρατία κι η λαϊκή κυριαρχία αλλά κι η πολιτιστική ζωή κινδυνεύουν σοβαρά από την αχαλίνωτη δράση των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων που μέσα από τη τηλεόραση και δευτερευόντως μέσα από τα άλλα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας εξυφαίνουν την ιδιότυπη απολυταρχία τους..

               Θα επιχειρηθεί μια προσέγγιση του φαινομένου «τηλεόραση» σε διεθνή κλίμακα και μια προσπάθεια ανάλυσης των μηχανισμών και των τρόπων που χρησιμοποιούνται για τον αποπροσανατολισμό και την καθυπόταξη των πολιτών.

Πριν λίγα χρόνια στο δοκίμιο «Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΩΣ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ» 1999 εκδόσεις ΠΑΠΑΖΗΣΗ, έγραφα τα παρακάτω:

«Αλήθεια μήπως προσέξατε τα αποτελέσματα των Δημοτικών και Νομαρχιακών εκλογών του 1998;

Πόσους διανοούμενους, επιστήμονες και ανθρώπους των γραμμάτων βρήκατε ανάμεσα στους εκλεγέντες;

Ρωτώ επειδή, με τη βοήθεια της παντοδύναμης τηλεόρασης ανακάλυψα  πως όλοι οι αθλητές που ζήτησαν τη ψήφο των Ελλήνων, την πήραν και με το παραπάνω.

Πρώτοι σε σταυρούς, μαζί με άλλα τηλεοπτικά πρόσωπα, ηθοποιούς και δημοσιογράφους, σάρωσαν στις προτιμήσεις των εκλογέων. Λέτε πως αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια αυριανή Βουλή αθλητών (κι άλλων τηλεοπτικών προσώπων) ή ακόμη και σε μια Βουλή αθλητικών κομμάτων (κι άλλων τηλεοπτικών ομάδων);

Ίσως είναι υπερβολικά Οργουελικό, ίσως όμως και να μην είναι. Ο 21ος αιώνας σίγουρα θα έχει το δικό του μεγάλο ενδιαφέρον και τις δικές του μεγάλες ανακατατάξεις και εκπλήξεις.»

               Τα γεγονότα, δυστυχώς, άρχισαν να επιβεβαιώνουν τις προβλέψεις και μάλιστα σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα.

               Απρίλιος 2000. Βουλευτικές εκλογές.

Καταξιωμένα κι ιστορικά στελέχη κυριολεκτικά καταποντίζονται ενώ νεοσύλλεκτοι, οι περισσότεροι με αναπόδεικτα προσόντα, σαρώνουν.

Αυτή βέβαια είναι μόνο μια παράμετρος.

Η εξάρτηση του συνόλου των βουλευτών από τα ΜΜΕ κι ιδιαίτερα από την τηλεόραση είναι δεδομένη.

Μοναδικό προσόν των «νικητών», η υποστήριξη και ο βαθμός προβολής τους από τα ΜΜΕ.

Ο αφορισμός, «Τι είναι αυτά που λες για τους βουλευτές που εκλέχτηκαν με τη ψήφο του λαού» με αφήνει αδιάφορο.

Θεωρώ ότι η παρούσα Βουλή δεν προήλθε από «φυσιολογικό τοκετό», προέκυψε στο «χειρουργείο» με «καισαρική τηλε-τομή».

Η Βουλή των αθλητών, των δημοσιογράφων, των τηλεοπτικών αστέρων κι όσων άλλων προβάλλονται από τα ΜΜΕ είναι πλέον ορατή στο εγγύς μέλλον.

Στη Βουλή του 2000 εκλέχτηκαν, αθλητές, ηθοποιοί, τηλεοπτικοί δημοσιογράφοι παρουσιαστές τηλεοπτικών εκπομπών κι άλλα τηλεοπτικά προβλημένα πρόσωπα.

               Το γεγονός ότι έμειναν έξω κάποιοι «παλαιοί κοινοβουλευτικοί» ασφαλώς δεν αποτελεί πρόβλημα, η ανανέωση των πολιτικών δυνάμεων είναι απαραίτητη, το ζήτημα είναι ποιοι αντικαθιστούν ποιους.

Τέλος επανεξελέγησαν όλοι οι πολιτικοί που λόγω θέσεως ή λόγω «επιλογής» τους εμφανίζονταν τακτικά στις τηλεοπτικές οθόνες.

Ειλικρινά χωρίς καμιά διάθεση μομφής αξίζει να εξετάσουμε θεωρητικά το γεγονός.

Είναι ασφαλές ότι αν διεκδικούσε τη ψήφο των πολιτών ο A, ή η B ολυμπιονίκης, θα την έπαιρνε και με το παραπάνω.

Ασφαλώς αυτό δεν είναι μεμπτό, εκείνο που προβληματίζει είναι αν αυτά τα άξια παιδιά είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της κοινωνίας με την ίδια ευκολία που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της επικράτησής τους στους αγώνες.

Αυτό το προβληματισμό θα έπρεπε να έχουν οι ψηφοφόροι και φοβάμαι πως η τηλεόραση προβάλλοντας μόνο τα πρόσωπα δημιουργεί την σύγχυση, δηλαδή δημιουργεί την εντύπωση πως κάθε τηλεοπτικό πρόσωπο είναι κατάλληλο για κάθε ρόλο.

Εκείνο που θα έπρεπε, είναι να εξετάζονται οι δυνατότητες καθενός να φέρει σε πέραν το συγκεκριμένο έργο. Δυστυχώς, φαίνεται πως η τηλεοπτική εικόνα έχει αποτελέσει το μοναδικό κριτήριο.

Η εποχή της «μιντιακρατίας» δεν είναι υπόθεση του μέλλοντος.

Είναι το παρόν.

               Το αν οι πολίτες είχαν ποτέ τη δυνατότητα να επιβάλουν τη θέλησή τους είναι ένα δύσκολο ερώτημα, όμως αυτό που προβληματίζει σήμερα είναι:

Τελικά ποιος «βγάζει» κυβέρνηση;

Μήπως τα ΜΜΕ;

«Γράφω για τα ΜΜΕ ακριβώς επειδή είναι ορατά. Βασικά, γράφω για το εξουσιαστικό σύστημα (doctrinal system). Αυτό περιλαμβάνει περιοδικά, ΜΜΕ (κυρίως τα elite ΜΜΕ), τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, ένα μεγάλο μέρος από τις υποτροφίες, αυτό που ονομάζεται πνευματική κοινότητα και τα λοιπά.  Ο καλύτερος τρόπος να μελετήσει κανείς συστηματικά, αν βέβαια θέλει να κάνει προσεκτική συστηματική ανάλυση και συγκρίσεις κλπ, είναι να χρησιμοποιήσει τα ΜΜΕ καθημερινής προβολής επειδή έτσι αποκτά μια βάση δεδομένων και μπορεί να ταξινομήσει και να πειραματιστεί (μελετήσει τα γεγονότα)». (March 21, 1995 Transcript of a radio interview with Canadian Broadcasting Corporation Noam Chomsky interviewed by Shelagh Rogers).

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τηλεόραση, το υπέρτατο όπλο

Τα μαζικά μέσα πληροφόρησης κι επικοινωνίας εμφανίστηκαν πριν περίπου 350 χρόνια με τη μορφή περιοδικών εκδόσεων περιορισμένης κυκλοφορίας, όμως ουσιαστικά άρχισαν να επηρεάζουν τη κοινή γνώμη από τα μέσα του 19^ου αιώνα.

Οι εφημερίδες κι αργότερα οι κινηματογραφικές ταινίες και το ραδιόφωνο ήταν τα πρώτα μέσα με τα οποία επιχειρήθηκε η μαζική πληροφόρηση και ταυτόχρονα η διαμόρφωση γνώμης και το «πέρασμα» θέσεων και προτύπων.

Αυτά τα «μέσα», αν κι είχαν συγκριτικά με τα σημερινά δεδομένα περιορισμένες δυνατότητες, αποδείχθηκαν εξαιρετικά αποδοτικά στις ημέρες τους.

Παρά το ότι, όπως όλα δείχνουν, έχει γεννηθεί ήδη ο διάδοχος της τηλεόρασης, κι αυτός δεν είναι άλλος από το διαδίκτυο που θα παίξει το βασικό ρόλο τις επόμενες δεκαετίες, η μελέτη του φαινομένου τηλεόραση κι η επιπτώσεις του στη διαμόρφωση των δεδομένων της εποχής μας είναι σκόπιμη, καθώς είναι πολλοί εκείνοι που θα συνεχίσουν να διαμορφώνονται απ’ αυτή επειδή το διαδίκτυο δεν θα μπορέσει να χρησιμοποιηθεί από πολλούς λόγω των υψηλών απαιτήσεων που προϋποτίθενται για τη χρήση του. Είναι γνωστό ότι η χρήση του διαδικτύου απαιτεί γνώση γραφής κι ανάγνωσης, καθώς και σχετική τουλάχιστον γνώση της Αγγλικής γλώσσας αλλά και της χρήσης των υπολογιστών, δηλαδή προσόντα που, με συντηρητικούς υπολογισμούς, δεν διαθέτουν τα δυο τρίτα των κατοίκων της Γης σήμερα.

Αξίζει το κόπο να σημειωθεί ότι, ο τεράστιος όγκος πληροφοριών που είναι πλέον διαθέσιμος, θα δημιουργήσει πολίτες με επίπεδα γνώσεων που θα απέχουν εξαιρετικά μεταξύ τους, κι αυτό είναι ένα από τα σοβαρά ζητήματα που θα αντιμετωπίσουν οι μελετητές του μέλλοντος καθώς η «ψαλίδα» ανάμεσα στα μέλη μιας κοινωνίας θα ανοίγει, δημιουργώντας πολίτες διαφορετικών ταχυτήτων και συνεπώς περιθώρια εκμετάλλευσης κάποιων από κάποιους άλλους σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ’ ότι ισχύει σήμερα. Αυτό όμως δεν είναι ζήτημα του ανά χείρας.

Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι για πολλά ακόμη χρόνια η τηλεόραση θα είναι το κυρίαρχο μέσο επικοινωνίας και πληροφόρησης για το μεγαλύτερο τμήμα του κοινωνικού συνόλου.

Έρευνες έχουν καταγράψει ότι σήμερα το 90% των νοικοκυριών στον, οικονομικά, ανεπτυγμένο κόσμο διαθέτουν τηλεόραση, στην Ευρώπη το 70% έχει τουλάχιστον δυο συσκευές σε κάθε σπίτι και τα μεγέθη αυτά διαρκώς αυξάνονται.

Στην Ελλάδα το 2000, το 99% των νοικοκυριών διαθέτουν τουλάχιστον μια συσκευή ενώ το 38% διαθέτει τουλάχιστον δυο (στοιχεία AGB).

Η τηλεόραση λοιπόν ως «μέσο», διαθέτει σήμερα μεγαλύτερη δύναμη από κάθε άλλο «μέσο» επικοινωνίας, κι όπως είναι φυσικό αυτό το γεγονός δεν θα μπορούσε να αφήσει αδιάφορα τα όποια κέντρα εξουσίας.

Άλλωστε η διαμόρφωση προτύπων και το «πέρασμα» θέσεων είναι το βασικό ζητούμενο της κάθε μορφής εξουσίας κι αυτή τη «δουλειά» είναι βέβαιο ότι τίποτα δεν μπορεί να την κάνει καλύτερα από την τηλεόραση.

Έτσι λοιπόν δικαιολογημένα αναπτύσσεται μια στενή σχέση ανάμεσα στην τηλεόραση και τα διάφορα κέντρα εξουσίας.

Η επίπτωση αυτής της σχέσης στον απλό πολίτη είναι προφανώς δυσμενής, καθώς η εξουσία έχει δομημένη μέσα της την τάση της αυτοεπέκτασης κι η επέκταση αυτή είναι πάντα σε βάρος του πολίτη.

Ο ορισμός της εξουσίας κι η ανάλυση των διαφόρων μορφών και επιπέδων της είναι προφανώς ένα πολύπλοκο ζήτημα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, οι αναφορές στην εξουσία αφορούν όλες τις μορφές και δομές της.

Κάθε εξουσία έχει τη δυνατότητα να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της χρησιμοποιώντας το κατ’ εξοχήν μέσο επικοινωνίας.

Είναι φανερό πως πρώτα θα εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα των μεγάλων εξουσιαστικών δομών και ύστερα των μικρότερων.

Αυτό οδηγεί με ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι ο κεντρικός σχεδιασμός χρησιμοποίησης της τηλεόρασης αρχίζει πάντοτε από τα στρατηγεία των παγκόσμιων οικονομικών συμφερόντων.

               Οι υπόλοιποι «ρυθμίζουν» περισσότερο τις «λεπτομέρειες» και ζητήματα τοπικού ενδιαφέροντος.

Το φαινομένου της τηλεόρασης, η ανάλυση των δυνατοτήτων της στην διαμόρφωση της γνώμης των πολιτών αλλά και τη δημιουργία νέων προτύπων κι αξιών αποτελούν ζητήματα που πρέπει να μας απασχολούν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο

Το μαγικό κουτί

Αυτό που θυμάμαι από την εφηβική μου ηλικία, στις αρχές της δεκαετίας του ’60 στην Αθήνα, ήταν ότι ένοιωθα δυστυχής επειδή δεν είχαμε δυο πράγματα, τηλεόραση και Coca Cola.

Τώρα πως η Coca Cola είχε αναδειχτεί σε παράγοντα τέτοιας σημασίας δεν μπορώ ακόμη να το εξηγήσω.

Για την τηλεόραση όμως έχω εξήγηση.

Είναι πραγματικά ελκυστικό να μπορείς να έχεις «σινεμά» στο σπίτι σου και μάλιστα να μπορείς να βλέπεις πολλά έργα και όποτε θέλεις.

Αυτό και μόνο ήταν αρκετό σε μια εποχή που η μόνη ψυχαγωγία ήταν η μουσική και το σινεμά.

Τώρα που σκέφτηκα τη μουσική θυμάμαι τη χαρά μου όταν απέκτησα το πρώτο μου πικάπ Dual, δώρο του παππού μου στην εφηβεία μου.

Αισθάνθηκα ότι αποκτούσα ένα κομμάτι ελευθερίας καθώς θα μπορούσα να ακούω τη μουσική που εγώ θα διάλεγα κι όχι αυτή που θα έπαιζε ο κρατικός ραδιοφωνικός σταθμός.

Αργότερα καταλάβαινα πως η τηλεόραση θα μπορούσε να προσφέρει πολύ περισσότερα από όσα αρχικά είχα φανταστεί.

Ειδήσεις, που με την εγκυρότητα της εικόνας θα περιόριζαν τις στρεβλώσεις των «ερμηνευτών» της εκάστοτε κυβερνητικής αρχισυνταξίας.

Εκπαιδευτικά προγράμματα που θα παρείχαν σε όλους μια εκπαίδευση άσχετα με το επίπεδο του φυσικού δάσκαλου που θα υπήρχε στην αίθουσα διδασκαλίας και που δεν ήταν πάντα ο καλύτερος συγκριτικά με άλλους συναδέλφους του.

Προγράμματα για την τέχνη και το λόγο που θα μπορούσαν να φτάσουν σε κάθε γωνιά σπάζοντας την απέραντη απομόνωση της επαρχίας που τότε περισσότερο από τώρα, δεν μπορούσε να «κοινωνήσει» όλα εκείνα που προσφέρονταν στους κατοίκους των πόλεων και που κι  αυτά με τη σειρά τους ήταν πολύ λίγα σε σχέση με τα όσα μπορούσαν να κάνουν και να δουν οι κάτοικοι άλλων πόλεων σε άλλα μέρη του κόσμου.

Έβλεπα την τηλεόραση σαν ένα μεγάλο σχολείο, ένα μεγάλο πολιτιστικό κέντρο κι ένα μηχανισμό που θα έφερνε τους ανθρώπους, τους πολιτισμούς και τις διαφορετικές κουλτούρες πιο κοντά.

Ένα «μέσο» που θα άμβλυνε τις ανισότητες και θα βοηθούσε στην εξάλειψη των διαφορών.

Ένα μέσο που θα βελτίωνε την κοινωνία και θα επιτάχυνε την εξέλιξη.

Σήμερα ξέρω πόσο λάθος είχα κάνει.

Δεν είχα δει τι «κρυβόταν» πίσω από την «κουρτίνα».

Δεν είχα υπολογίσει μερικούς παράγοντες που θα οδηγούσαν τελικά τα πράγματα σε μια πορεία εντελώς διαφορετική από εκείνη που φανταζόμουνα και περίμενα.

Δεν είχα υπολογίσει τον παράγοντα κέρδος, ούτε τον παράγοντα εξουσία.

Τους δυο αυτούς παράγοντες που χωρίς να νοιάζονται για τίποτα ενδιαφέρονται μόνο για ένα πράγμα, το πως θα μεγαλώσουν.

Έτσι τριάντα χρόνια μετά βρίσκομαι, μαζί με όλους εσάς, μπροστά σ’ ένα φαινόμενο που είμαστε υποχρεωμένοι να αναλύουμε και να εξετάζουμε καθώς διαπιστώνουμε ότι η ζωή μας εξαρτάται σημαντικά από αυτό.

Ένα φαινόμενο που προέκυψε και δεν είναι δυνατόν να εξαφανιστεί.

Ένα φαινόμενο που όπως η φωτιά, μπορεί να αποδειχτεί απεριόριστα χρήσιμο αλλά κι επικίνδυνα καταστροφικό ανάλογα με το πως θα χρησιμοποιηθεί.

Πόσα πράγματα θα ήταν διαφορετικά αν είχαμε μια «άλλη» τηλεόραση;

Ίσως όλα.

Δεν μπορώ να ξεφύγω απ’ αυτή τη σκέψη, ίσως γιατί συνεχίζω να βλέπω τις άπειρες δυνατότητες που έχει αυτό το «κουτί» και τα πόσα μπορεί να προσφέρει στον άνθρωπο και κατ’ επέκταση σε ολόκληρο το πλανήτη.

Επιμένω γιατί μέσα από αυτό το «κουτί» είδα, γνώρισα κι έμαθα πράγματα που δεν υπήρχε καμιά πιθανότητα να τα γνωρίζω διαφορετικά.

Ακόμη, δεν μπορώ να μην αξιολογήσω την μεγάλη σημασία της χρονικά άμεσης πληροφόρησης, που σε σχέση με το παρελθόν επιτάχυνε την ίδια τη ζωή μας.

Η αλήθεια είναι πως μάθαμε πολλά από το μαγικό κουτί.

Το πόσο σωστά τα μάθαμε είναι άλλη υπόθεση.

Όπως άλλη υπόθεση είναι και το πόσα περισσότερα θα μπορούσαμε να έχουμε μάθει. Κι ακόμη, αν θέλετε, πόσο καλύτεροι θα μπορούσαμε να είμαστε σήμερα αν αυτό το μέσο είχε χρησιμοποιηθεί διαφορετικά.

Αυτά πάντως είναι ζητήματα θεωρητικών συζητήσεων και τα όποια συμπεράσματα θα ήταν εξαιρετικά επισφαλή.

Πάντα βλέπω τους κινδύνους, και γι’ αυτούς βασικά θα ξοδέψω όλες τις παρακάτω σελίδες, παρ’ όλα αυτά συνεχίζω να ονειροπολώ «βλέποντας» ουτοπικά μια τηλεόραση που θα φέρνει την αστροφυσική, τον Μιχαήλ Άγγελο, τις εξωτικές χώρες αλλά και το δράμα της Αφρικής και του τρίτου κόσμου στο σπίτι κάθε παιδιού που διψά για μόρφωση σε κάθε γωνιά της Γης.

Και για να γυρίσω στην αρχή αυτού του κεφαλαίου, τελικά μπορεί η τηλεόραση να μην ήρθε, τουλάχιστον όπως εγώ την περίμενα, η Coca Cola όμως ήρθε και μάλιστα εκτόπισε για τα καλά το Sinalco, το ΤΑΜ ΤΑΜ και το Μπυράλ που εκείνα τα χρόνια έπαιζαν το δικό της ρόλο στην αναψυχή μας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2^ο

Περί Δημοκρατίας

               Δημοκρατία είναι το πολίτευμα σύμφωνα με το οποίο η πολιτική εξουσία πηγάζει από λαό και ασκείται προς όφελός του, βασικές δε αρχές του είναι η ισονομία, η ισοπολιτεία, η κατοχύρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η αρχή της πλειοψηφίας, κ.λ.π. (Μπαμπινιώτης).

Όπως σαφώς ο τίτλος αφήνει να εννοηθεί, η «μιντιακρατία», δηλαδή η εξουσία των ΜΜΕ, καταλαμβάνει τη θέση της Δημοκρατίας, δηλαδή την ακυρώνει.

               Ασφαλώς η υπόθεση είναι ακραία, όμως η τεκμηρίωσή της είναι δυνατή τουλάχιστον επί της αρχής.

               Δεν θα επιχειρήσω να αναλύσω το αν η Δημοκρατία όπως την εννοούμε σήμερα αποτελεί το ιδανικό σύστημα διακυβέρνησης, ούτε αν είναι δυνατή στη πράξη η τήρηση των άρθρων του Συντάγματος, αλλά ούτε αν η δράση ποικίλλων παραγόντων νοθεύουν την ουσία του πολιτεύματος. Όλα αυτά είναι ζητήματα προς συζήτηση και είναι γνωστό ότι υπάρχει σοβαρή επιχειρηματολογία για κάθε ένα από αυτά, όμως δεν είναι θέματα του ανά χείρας.

               Η τεκμηρίωση της άποψης που υποστηρίζει ο τίτλος, θα επιχειρηθεί με ένα και μόνο στοιχείο.

               Ο θεμέλιος λίθος του Δημοκρατικού συστήματος είναι η λαϊκή κυριαρχία, αυτό αναγνωρίζεται από όλους, αναφέρεται σε όλα τα Συντάγματα κι ίσως είναι το μόνο στοιχείο που συνδέει τη Δημοκρατία με την αρχαία φιλοσοφική οριοθέτηση του θέματος.

Σύνταγμα της Ελλάδος, Άρθρο 1

1. Το πολίτευμα της Ελλάδας είναι Προεδρευομένη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία.

2. Θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία.

3. Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα.»

               Αν λοιπόν αποδειχθεί ότι η «δράση» όποιων συμφερόντων ή ομάδων ή ατόμων καταλύει θεωρητικά ή στην πράξη την λαϊκή κυριαρχία, τότε έχει τεκμηριωθεί η κατάλυση της Δημοκρατίας.

               Αυτό ακριβώς θα επιχειρηθεί στα επόμενα κεφάλαια.            

Παράλληλα θα σημειωθούν αρκετές περιπτώσεις στις οποίες αξίζει να διερευνηθεί αν παραβιάζονται, πέραν του θεμελιώδους άρθρου 1, κι άλλα άρθρα του Συντάγματος.

Ακόμη, θα γίνουν αναφορές σε διάφορα  ζητήματα που αφορούν «στις βλαβερές συνέπειες» της τηλεόρασης, έστω κι αν αυτές δεν αποτελούν Συνταγματικές εκτροπές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποκλείεται να παραβιάζονται γενικής φύσεως διατάξεις.

Για παράδειγμα, πολλά από τα όσα θα αναλυθούν ενδέχεται να παραβιάζουν κάποιο από τα παρακάτω άρθρα, καθώς κι ορισμένα άλλα τα οποία θα αναφέρονται στα σχετικά κεφάλαια. Η νομική πλευρά αυτής της υπόθεσης, ασφαλώς επαφίεται στη κρίση των νομομαθών.

«Άρθρο 2, 1. Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας.»

«Άρθρο 21, 3. Το Κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών και παίρνει ειδικά μέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων.»

«Άρθρο 25, 2. Η αναγνώριση και η προστασία των θεμελιωδών και απαράγραπτων δικαιωμάτων του ανθρώπου από την Πολιτεία αποβλέπει στην πραγμάτωση της κοινωνικής προόδου μέσα σε ελευθερία και δικαιοσύνη.»

               «Άρθρο 106, 2. Η ιδιωτική οικονομική πρωτοβουλία δεν επιτρέπεται να αναπτύσσεται σε βάρος της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή προς βλάβη της εθνικής οικονομίας.»

               Είναι προφανές ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η τηλεόραση υπάρχει και δρα σε ολόκληρο το κόσμο και συνεπώς το πρόβλημα αφορά κάθε χώρα και κάθε πολίτη οπουδήποτε κι αν βρίσκεται.

               Κλείνοντας, αξίζει να αναφερθεί το δεύτερο σημαντικότερο άρθρο του Συντάγματος μετά το Άρθρο 1, το οποίο μας υποχρεώνει να μην παραμένουμε απλοί θεατές -και τηλεθεατές- των γεγονότων και να μη περιμένουμε τις λύσεις από τους άλλους.

«Άρθρο 120 4. Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, που δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία.»

Η κοινωνική δομή

               Η επιλογή του ανθρώπινου είδους να ζει σε ομάδες οδήγησε στη δημιουργία της κοινωνίας.

               Μια κοινωνία υπάρχει εφόσον τα μέλη της αποδέχονται ένα πλαίσιο συμφωνιών που ρυθμίζουν τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα του καθενός. Δηλαδή υπακούουν σε μια σειρά αποφάσεων ή νόμων.

               Όταν οι νόμοι καθορίζονται από την κορυφή, χωρίς τη συναίνεση της βάσης, το καθεστώς είναι απολυταρχικό και δυσμενές για τους πολίτες. Όταν οι νόμοι καθορίζονται από τη βάση, με τη συναίνεση των πολιτών, το καθεστώς είναι δημοκρατικό.

               Κάθε κοινωνία, κάτω από όποιο καθεστώς είναι δυναμική και συνεχώς μεταβαλλόμενη.

               Όταν οι μεταβολές προέρχον